hoe woongedrag en meubelgebruik veranderd zijn

De manier waarop wij ons huis gebruiken is in de afgelopen twintig jaar fundamenteel veranderd, aangestuurd door twee krachten: de smartphone (vanaf 2007) en thuiswerken (in stroomversnelling na 2020). Maar veel "verschuivingen" die de designwereld claimt, zijn feitelijk historische continuïteiten in een hedendaags jasje. Het onderscheid kennen is de moeite waard.

Waarom de 4-persoons bank er nu twee herbergt

De ruimte die één persoon op de bank inneemt is significant toegenomen. U zit niet alleen meer rechtop naast elkaar, maar hangt, ligt, kruipt op. Benen omhoog, kussens in de rug, lekkere plaid erbij. De bank die vroeger vier mensen zat, herbergt er nu comfortabel twee. Daar komt bij: het schermgebruik heeft de bank geïndividualiseerd. Waar u vroeger op zaterdagavond samen naar de televisie keek, kijkt u nu elk naar een eigen scherm. Samen op de bank, maar los van elkaar.

Together Alone.

De bank is ook werkplek geworden. Deze tendens begon al voor 2020, met de opkomst van de zzp'er in de jaren tien. De pandemie en krachtige laptops hebben het versneld, maar het fenomeen bestond al langer: elk gezinslid met een vaste "hoek" op de bank, alles binnen handbereik, van oplaadkabel tot eten en drinken.

Is de eettafel het nieuwe sociale centrum?

De zithoek was decennialang de ontvangstruimte voor visite. Die functie is verschoven naar de eettafel, en zelfs steeds meer naar de keuken. Visite wordt nu vaker aan de eettafel ontvangen dan in de zithoek, die tot privé domein is gebombardeerd. De eettafel is ook secundaire werkplek geworden. Dat stelt eisen aan stoelcomfort (u zit er langer), aan tafelgrootte (laptop naast bord) en aan stroomvoorziening in de buurt. De tijd die we aan tafel spenderen is toegenomen ten opzichte van vroeger. Of het nu om thuiswerken gaat, of om natafelen.

Het fenomeen van natafelen is overigens niet nieuw. De Spaanse sobremesa, het Italiaanse stare a tavola: het zijn eeuwenoude tradities. En worden nu langzaam overgenomen in Nederlandse huishoudens. De consequentie: comfortabele eettafelstoelen zijn belangrijker geworden dan voorheen.

Wat deed de smartphone met uw meubels?

De smartphone veranderde elk oppervlak in een potentieel oplaadstation, elke zitpositie in een schermkijkpositie, en elke kamer in een mogelijke achtergrond voor een videocall. Het primaire object op de bijzettafel verschoof van asbak naar mobieltje. Dat is het meest directe materiële bewijs van gedragsverandering in welk woonkamermeubel dan ook.

Oplaadmogelijkheid is net zo fundamenteel geworden voor meubelplaatsing als verlichting in de twintigste eeuw was. Elke zitpositie heeft opladen binnen handbereik nodig. Elk horizontaal oppervlak heeft kabelmanagement nodig. Het nachtkastje is een oplaadstation geworden.

Is multifunctioneel wonen iets nieuws?

Onderzoekers onderscheiden vier historische verschuivingen in hoe woningen functioneren. Pre-industrieel kende vloeiende grenzen: werk, wonen en sociaal leven deelden dezelfde kamers. De industrialisatie scheidde werk van thuis. Naoorlogse welvaart intensiveerde de verwachtingen van elk vertrek, met als hoogtepunt het enkelvoudig-functionele kamermodel tussen 1950 en 1980. De huidige vierde verschuiving laat die functies opnieuw in elkaar overvloeien.

Multifunctioneel wonen is een terugkeer naar pre-industriële normen, geen uitvinding. De Japanse washitsu (tatamikamer) biedt het helderste precedent: futons overdag opgeborgen, tafels die maaltijden én huiswerk accommoderen. In 1997 had 81% van de Japanse huishoudens een kotatsu. Wat wél nieuw is, is de digitale laag: schermen, camera's, oplaadinfrastructuur.

Meubilair dat uitnodigt om te blijven

De hoogste functie van meubilair is uitnodigen om in het nu te zijn. Ongehaaste aanwezigheid, niet alleen efficiënte taakuitvoering. Tegelijkertijd laten mensen zich voortdurend verleiden: aan tafel scrollen ze door hun feed, in de leeshoek pakken ze hun telefoon, in bed gaan de reels door.

Meubilair dat uitnodigt om in het nu te blijven is meubilair dat weerstand biedt aan die verleiding. Door aanwezig zijn zo aantrekkelijk te maken dat het scherm even niet nodig is. Dat is het onderscheid tussen een interieur dat er goed uitziet en een interieur dat werkt.

Benieuwd hoe deze inzichten worden vertaald naar uw interieur? Bekijk de werkwijze van Masters of Interior Design, of lees waarom een mooi huis nog niet als thuis voelt.